Aktualizacja ·
Wydatki nieregularne: ile kosztują w roku i jak na nie odkładać?
Wydatki nieregularne to te, które nie wracają co miesiąc: prezenty, wesela i komunie, wakacje, OC samochodu, wyprawka do szkoły, dentysta, naprawy. Każdy z osobna wygląda na wyjątek, a razem zdarzają się prawie w każdym miesiącu roku. W przykładowej rodzinie z samochodem i dzieckiem w szkole sześć takich wydatków, policzonych kwotami z polskich badań, daje 8285 zł rocznie, czyli 690 zł miesięcznie. Żeby nie rozbijały budżetu, spisz je z ostatnich 12 miesięcy, zsumuj, podziel przez 12 i tę kwotę przelewaj w dniu wypłaty na osobne subkonto. Z niego płać każdy wyjątek.
Co to są wydatki nieregularne?
To rzadkie zakupy, które za każdym razem wydają się inne: prezent, naprawa auta, wesele, bilety na koncert. Zwykłe wydatki wracają co tydzień w podobnej kwocie: jedzenie, paliwo, rachunki. Badacze, którzy się nimi zajmują, nazywają je wydatkami wyjątkowymi, a w domowym budżecie mówi się o wydatkach nieregularnych albo rocznych.
Najczęściej wpadają do kilku grup:
- prezenty i okazje: urodziny, święta, komunie, wesela;
- samochód: OC, przegląd, opony;
- zdrowie: dentysta, okulary;
- wyjazdy, wakacje i ferie;
- dom: sprzęty, naprawy;
- dzieci: wyprawka, zajęcia, wycieczki szkolne.
Jak oddzielić je od wydatków stałych i zmiennych w kategoriach budżetu, opisuje część o wydatkach stałych, zmiennych i nieregularnych.
Dlaczego na wydatki nieregularne wydajemy więcej, niż planujemy?
Bo każdy z nich traktujemy jak jednorazowy. Abigail Sussman i Adam Alter opisali to w 2012 r. w Journal of Consumer Research, w artykule o tytule, który mówi wszystko: wyjątek to reguła. W pierwszym z ich badań studenci przewidywali, ile wydadzą w kolejnym tygodniu, osobno na wydatki zwykłe i wyjątkowe. Tydzień później badacze porównali prognozy z tym, co studenci wydali naprawdę.
Średnio na uczestnika, za jeden tydzień
Zwykłe wydatki przewidzieli prawie co do dolara: zakładali 83 $, wydali 81 $. Na wyjątki zakładali 39 $, a wydali 70 $, czyli o 79% więcej. To prawie dwa razy tyle, jak podsumowuje NYU Stern, uczelnia, na której pracuje Adam Alter. Według autorów to dwa błędy naraz:
- Zaniżamy sumę. Każdy wyjątek wydaje się jedyny w swoim rodzaju, więc nie dodajemy ich do siebie i nie widzimy, ile ich jest.
- Przepłacamy za każdy z osobna. Skoro to wyjątkowa okazja, łatwiej zapłacić więcej.
Czy pomaga zobaczyć wyjątki razem?
Tak, i to jest cała metoda. W kolejnych badaniach Sussman i Alter pytali, ile ludzie zapłaciliby za wyjątkowe rzeczy, na przykład za kolację we dwoje w sylwestra. Gdy badani oceniali taki wydatek osobno, chcieli zapłacić znacznie więcej, niż gdy widzieli go razem z serią innych wyjątków, jak opisuje Phys.org. Według NYU Stern uczestnicy nie radzili sobie z budżetem na wyjątki, chyba że widzieli je wszystkie naraz.
Lista wyjątków z całego roku robi dokładnie to: zamiast sześciu osobnych okazji widzisz jedną kwotę, która wraca co roku.
Ile kosztują wydatki nieregularne w Polsce?
Więcej, niż mieści się w jednym miesiącu. W badaniu budżetów gospodarstw domowych GUS za 2025 r. największa grupa, 56,1% gospodarstw, oceniła, że na co dzień pieniędzy im starcza, ale na poważniejsze zakupy muszą oszczędzać.
56,1%gospodarstw domowych: na co dzień starcza, na poważniejsze zakupy trzeba oszczędzać
1 kwadrat = 1 na 100 gospodarstw
Tabela zbiera kwoty z polskich badań z lat 2025–2026. To deklaracje i plany badanych albo, przy OC, ceny z porównywarki, a nie rachunki konkretnych rodzin.
| Wydatek | Kwota | Skąd ta kwota |
|---|---|---|
| Komunia, koperta od gościa | 401–600 zł | najczęstsza odpowiedź na pytanie, ile wypada dać, 28,4% wskazań; UCE Research i Briju, 2026 |
| Wesele, koperta | 501–1000 zł | najczęściej deklarowana kwota, 32,5% wskazań; Barometr Providenta, marzec 2026 |
| Wakacje | 2042 zł na osobę, 5105 zł na gospodarstwo | średnie plany na lato; ZBP, Wakacyjny Portfel Polaków 2026 |
| Wyprawka szkolna | 617 zł na dziecko | średni plan rodziców; Barometr Providenta, 2025 |
| OC samochodu | 653 zł | mediana najtańszych ofert we wrześniu 2026 r.; Rankomat |
| Prezenty na święta | 660 zł | średni budżet na prezenty; BLIK i DXC Technology, 2025 |
Te wydatki mają swój kalendarz: komunie wypadają w maju, wakacje w lipcu i sierpniu, wyprawka w sierpniu, prezenty w grudniu, a OC w miesiącu, w którym kończy się polisa. Wielu wyjątków nie ma w żadnym badaniu: ferii, urodzin, opon, dentysty, zakupów w Black Friday. Ich kwotę znasz tylko ty.
Ile to daje w roku? Przykład
Weźmy rodzinę z samochodem i dzieckiem w szkole, która w ciągu roku jedzie na wakacje, idzie na jedno wesele i jedną komunię, kupuje wyprawkę, odnawia OC i kupuje prezenty na święta. Przy wakacjach liczymy kwotę na całe gospodarstwo, a przy weselu i komunii środek najczęstszego przedziału.
| Wydatek | Kwota |
|---|---|
| Wakacje | 5105 zł |
| Wesele, koperta | 750 zł |
| Prezenty na święta | 660 zł |
| OC samochodu | 653 zł |
| Wyprawka szkolna | 617 zł |
| Komunia, koperta | 500 zł |
| Razem | 8285 zł |
8285 zł rocznie ÷ 12 ≈ 690 zł co miesiąc
Rok wyjątków kosztuje tu 8285 zł, czyli 690 zł miesięcznie. Tyle co miesiąc znika z budżetu, nawet jeśli w danym miesiącu żadnego wyjątku nie było. Twoja kwota będzie inna, ale policzysz ją w ten sam sposób.
Jak założyć fundusz wydatków nieregularnych?
Wystarczy jeden wieczór i wyciąg z konta.
- Spisz wyjątki z ostatnich 12 miesięcy, grupa po grupie z listy wyżej. Wyciąg z konta i karty przypomni to, co umknęło pamięci.
- Dopisz te, o których już wiesz, że przyjdą w tym roku: wesele w rodzinie, komunię chrześniaka, przegląd auta.
- Zsumuj wszystko i podziel przez 12.
- Ustaw w banku zlecenie stałe na tę kwotę, w dniu wypłaty, na osobne subkonto. Dlaczego właśnie w dniu wypłaty, opisuje tekst o tym, jak regularnie odkładać pieniądze.
- Każdy wyjątek płać z subkonta, a nie z pieniędzy na bieżący miesiąc.
- Raz w roku porównaj ratę z tym, co naprawdę wyszło, i popraw ją.
Jeśli kwota wychodzi większa, niż dziś możesz odkładać, zacznij od mniejszej i podnoś ją przy każdej podwyżce. Lepsza mniejsza rata co miesiąc niż żadna.
Jak prowadzić wydatki nieregularne w Koshty?
Zapisuj każdy wyjątek w jego kategorii, zamiast wrzucać go do Zakupów. Prezenty, Podróże, Dom, Zdrowie, Dzieci i Transport są wśród 18 kategorii, od których zaczyna każde konto w Koshty, więc każda grupa z listy wyżej ma już swoje miejsce. Pełną listę, z opisem, co do której wpisać, znajdziesz w tekście o kategoriach wydatków w budżecie domowym.
Największe wyjątki z terminem, jak wakacje albo komunię, zapisz jako cel: kwota i termin. Koshty dzieli kwotę na równe raty, po jednej na każdy okres rozliczeniowy przed terminem, i co miesiąc odejmuje ratę od tego, co masz do wydania. Gdy przyjdzie lipiec, pieniądze na wakacje są już odłożone. Jak dodać cel, pokazuje film o celach.
Zacznij w Koshty. Pierwszy wydatek zapiszesz bez zakładania konta, a korzystanie z aplikacji jest obecnie bezpłatne.
Źródła
- Sussman, Alter, The Exception Is the Rule, Journal of Consumer Research, 2012
- NYU Stern, Exceptional Expenses Play Havoc with Personal Budgets, 2012
- Phys.org, Most consumers underestimate their exceptional spending, study finds, 2012
- GUS, Budżety gospodarstw domowych w 2025 r., 29 września 2026 r.
- Warto Wiedzieć, Ile do koperty na komunię? Polacy wskazują konkretne kwoty, 2026 (UCE Research i Briju)
- Polsat News, Koperta na wesele w 2026 roku mocno urosła, 2026 (Barometr Providenta)
- Bank.pl, Wakacyjny Portfel Polaków 2026: jak i gdzie planujemy wypoczywać?, 2026 (ZBP)
- Bezprawnik, Tyle muszą wydać rodzice, żeby wyprawić dziecko do szkoły, 2025 (Barometr Providenta)
- Rankomat, Koniec taniego OC? Takiej podwyżki kierowcy nie widzieli od dwóch i pół roku, 2026
- Spider's Web, Obserwuję, jak Polacy kupują prezenty. Wygoda ma swoją cenę, 2025 (BLIK i DXC Technology)
